Gallery

Boze wetenschappers over activisme en onderzoek

Bijna 2 jaar na datum verdedigt KULeuven Rector Mark Waer opnieuw het ontslag van onderzoekster Barbara Van Dyck. De onderzoekster werd op staande voet ontslagen na haar deelname aan de Grote Aardappelruil van de veldbevrijdersbeweging op 29 mei 2011 (achtergrondinfo hier).

In de Standaard van 27 maart 2013 verdedigt rector Waer het ontslag van Barbara Van Dyck aan de universiteit als volgt: “Van Dyck heeft een opinie verkondigd waarin zij de ‘aardappelactie’ in Wetteren heeft verdedigd, en heeft geweigerd daar afstand van te nemen”. Op die manier zou zij, vond Waer, pleiten voor de beperking van de wetenschappelijke vrijheid van onderzoek. Zoiets is niet verenigbaar met een positie als wetenschapper, vandaar haar ontslag, besloot de rector (Lees het volledige artikel hier)

Hij deed dit naar aanleiding van de brief van choreografe Anne Teresa de Keersmaecker die de vrijspraak voor de 11 aardappelactivisten vraagt en stelt dat Barbara Van Dyck haar plaats als wetenschappelijk medewerker van de KU Leuven terug verdient. (De brief van ATDK)

De publieke brief van Rector Waer lokt scherpe reacties uit van boze wetenschappers. Ze voeren een publiek debat over de kern van de zogenaamd vrije en onafhankelijke wetenschap. Over wetenschapper én burger zijn. Over de interactie tussen wetenschap en maatschappij.

Onafhankelijk, vooruitstrevend wetenschappelijk onderzoek?

Filosoof Lieven De Cauter kan niet begrijpen dat rector Waer zich blijft verschuilen achter de onafhankelijkheid van vooruitstrevend wetenschappelijk onderzoek terwijl we weten dat “onderzoek steeds meer afhankelijk wordt van de economie en van multinationals in het bijzonder”.

Voor GGO-onderzoek is dit overduidelijk. “When all is said and done dient het onderzoek naar GGOs immers alleen voor het nemen van patenten”, stelt De Cauter (ontleding van Waers brief hier).

Dat er niets vooruitstrevends is aan het ggo-aardappel onderzoek in Wetteren stelt Isabelle Stengers haarfijn in haar pleidooi voor Slow Science (lees het pleidooi).

Mathijs van de Sande, doctorandus in de politieke filosofie aan de KU Leuven, maakt zich zorgen dat een rechter er van uit gaat dat wetenschap steeds ‘belangrijk’, ‘florerend’ of ‘vooruitstrevend’ is, terwijl net dat nooit evident is. “Waar de een ‘verrijking’ meent te herkennen, kan voor een ander juist sprake zijn van verschraling of zelfs vernietiging”, herinnert van de Sande. Zeker in het GGO-onderzoek zijn de kwesties wie vernielt wat, of wie intimideert wie helemaal niet eenduidig.

Ook blogger Joris Luyckx hekelt de illusie van de voorgehouden vrijheid van onderzoek. Specifiek met betrekking tot het GGO-onderzoek vraagt hij zich af : “Waarom is er wel onderzoek naar ggo’s en niet naar de gevaren van ggo’s? Waarom is er geen onderzoek naar alternatieven op ggo’s?” en stelt dat de ggo-industrie in de academische wereld is gepenetreerd en het onderzoek (minstens gedeeltelijk) in haar greep heeft, wat het dus niet vrij maakt.”

Het idee dat de wetenschappers in de Vlaamse universiteiten deel uitmaken van een vrije en onafhankelijke omgeving noemen wetenschapsfilosofen Anton Froeymans en Laszlo Kosolosky van de Ugent een illusie. Publicatiecriteria van de universiteiten en de Vlaamse overheid en de druk van privébedrijven maken dat onderzoekers niet zomaar kunnen bestuderen wat ze willen en “heel vaak gedwongen om op een strategische manier hun onderwerpen te kiezen”. Met zijn uitspraken schrijft Waer een sprookje waarin de afhankelijkheid van de wetenschap(pers) ontkent (het sprookje van Waer).

Academische vrijheid als alibi voor de beperking van burgerrechten

De Cauter roept op voor universiteiten waarin wetenschappers die “hun nek uitsteken voor het algemeen belang” bescherming genieten. Wanneer geschermd wordt met “respect voor academische vrijheid (van anderen) als alibi voor de beperking van de burgerrechten van (bepaalde, bijvoorbeeld activistische) academici” zijn we fout bezig.

Ook Froeymans en Kososky benadrukken dat het “net de taak is van de universiteit om voor maatschappelijke kritiek te zorgen” en vragen zich af of we universiteiten willen waar “onderzoekers hun maatschappelijk engagement achterlaten bij de toegangspoort?”

Het begrip van wat maatschappelijke plichten en burgerrechten moeten behelzen wel erg leeg wordt, als we ze “naast ons neer zouden kunnen leggen ten behoeve van onze professionele rol”, schrijft van den Sande in zijn brief aan de rector. Als rector Waer mensen verplicht om te kiezen tussen de rol van activist of onderzoeker, ontneemt hij mensen de mogelijkheid ontneemt om meer te zijn dan slechts wetenschapper, stelt van den Sande. Sterker, hij ontzegt wetenschappers daarmeer als burger de rechten en verantwoordelijkheden waarvan ze zich altijd zeker moeten kunnen zijn. Of een rector zich nu persoonlijk kan vinden in de wijze waarop aan die rechten en verantwoordelijkheden inhoud trachten te geven of niet, mag er niet toe doen.

 

Het opiniestuk van Lieven de Cauter: http://www.dewereldmorgen.be/artikels/2013/03/01/aantekeningen-bij-de-brief-van-rector-mark-waer-aan-anne-teresa-de-keersmaeker

Het opiniestuk van Mathijs van de Sande: http://www.standaard.be/artikel/detail.aspx?artikelid=DMF20130228_00487322&word=activist+of+wetenschapper

Het opinistuk van Wetenschapsfilosofen Anton Froeymans en Laszlo Kosolosky: https://fieldliberation.files.wordpress.com/2013/03/froeymans-kosolosky_het-sprookje-van-waer.pdf

Het pleidooi voor Slow Science van Isabelle Stengers: threerottenpotatoes.files.wordpress.com/2011/06/stengers2011_pleaslowscience.pdf

Het Blogbericht van Joris Luyckx: http://www.dewereldmorgen.be/blogs/jorisl/2013/02/27/mark-waer-barbara-van-dyck-en-de-academische-houding

De brief van Rector Waer: http://www.standaard.be/artikel/detail.aspx?artikelid=DMF20130226_00484483

De brief van Anne Teresa De Keersmaecker: http://www.standaard.be/artikel/detail.aspx?artikelid=DMF20130225_00483191

 

Advertisements

Leave a Reply

Please log in using one of these methods to post your comment:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s